Karmin

Karmin bir renklendiricidir, ve kaynağı tahmin edilenden daha sıra dışıdır. AB’nin katkı maddesi spesifikasyonları tanımı açıkça verir: koşineal, dişi Dactylopius coccus böceğinin kurutulmuş gövdelerinden oluşur. Kırmızıyı veren madde karminik asittir, karmin ise bunun renklendirici olarak kullanılan biçimidir.

Türk mevzuatında da aynı madde aynı kodla yer alır. 2023 tarihli Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği’nin listesinde E 120 “Karminik asit, Karmin” olarak geçer. AB spesifikasyonlarındaki adla “koşineal” ya da çoğul “karminler” de görebilirsiniz; hepsi aynı böcekten gelen boyadır.

Etikette nasıl görünür

Türk etiketinde katkı maddeleri önce görevleriyle, sonra adları veya E kodlarıyla yazılır. Karmin için bu şu anlama gelir:

Kozmetik ürünlerde içerik listesi INCI adlarıyla yazıldığı için karmin “CI 75470” olarak görünür. Gıda etiketinde E120’yi tanıyan biri, bir kozmetiğin arkasında aynı maddeyi tanımayabilir.

Vegan standardı için

Burada cevap kesindir. E120 her durumda böcekten gelir, dolayısıyla vegan değildir. Kaynağı ürüne göre değişen E471 gibi kodların aksine, karminde etiketi okumak soruyu kapatır.

Helal standardı için

Burada sitenin vereceği bir hüküm yok; aktarabileceğimiz şey standardın ne dediği.

Helal Akreditasyon Kurumu’nun gıda alanındaki akreditasyonları OIC/SMIIC 1:2019 standardına göre verilir. Bu standart helal olmayan hayvanlar arasında “böcekler ve larvaları”nı sayar. Aynı standart çekirgeyi helal hayvanlar arasında anar. Karmini ise adıyla hiç anmaz.

Bu boşluk pratikte şunu gösterir: bir üründeki E120’nin helal açısından nasıl değerlendirildiği, o ürünün belgesini veren kuruluşun kararıdır. Helal logolu bir üründe E120 görüyorsanız, belgenin kapsamını ve belgeyi veren kuruluşu sormak doğru yoldur. Logosuz bir üründe E120 görüyorsanız etiket size kaynağı söylemiştir; değerlendirme sizindir.

Sağlık ve alerji

EFSA 2015’te E120’yi yeniden değerlendirdi ve kabul edilebilir günlük alımı değiştirmek için bir neden görmedi: karminik asit olarak vücut ağırlığının kilogramı başına günde 2,5 mg. 60 kg bir yetişkin için bu 150 mg demektir. Gerçekçi tüketim tahminleri bu değerin altında kaldı.

Alerji ayrı bir başlık. EFSA, karmine karşı alerjik reaksiyonlar için bir eşik doz belirlenemeyeceğini yazdı ve üreticilere, reaksiyonu tetikleyen proteinli bileşenleri saflaştırma adımlarıyla uzaklaştırmalarını önerdi. Karmin Türk mevzuatının Ek-1 alerjen listesinde yer almaz, yani etikette vurgulanmaz. Daha önce reaksiyon yaşamış biri onu adıyla ya da koduyla aramak zorundadır.

Kaynağı tartışmasız olan ama adı bunu söylemeyen diğer bileşenler Şellak ve Lizozim. Toplu liste Hangi E kodları hayvansal kaynaklı olabilir? sayfasında, standarda göre okuma ise vegan ve vejetaryen hassasiyetiyle etiket okumak ve helal hassasiyetiyle etiket okumak sayfalarında.