Şellak

Şellak bir parlatıcıdır. Bir yüzeye ince, parlak ve koruyucu bir tabaka çeker. Kaynağı bir böcektir, ama karminden farklı olarak böceğin gövdesi değil salgısıdır: AB spesifikasyonları onu Laccifer lacca böceğinin reçinemsi salgısı olarak tanımlar.

Türk etiketinde “parlatıcı: E904” veya “parlatıcı: şellak” olarak görünür. 2023 tarihli Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği’nde E 904 adıyla, “Şellak” olarak listelenir.

Nerede karşılaşırsınız

EFSA’nın 2024 değerlendirmesi AB’deki izinli kullanımları sıralar ve liste beklenmedik yerleri içerir:

• Taze meyvenin yüzeyi: turunçgiller, elma, armut, şeftali, ananas, nar, mango, avokado ve papaya, ayrıca kuruyemiş üzerinde parlatıcı olarak.
• Kakao ve çikolata ürünleri, yalnızca parlatıcı olarak.
• Şekerlemeler ve sakız, draje kaplamalar dahil.
• Süslemeler, kaplamalar ve dolgular.

Meyve listesi en çok gözden kaçan kısımdır. Bir paket şekerlemenin içindekiler listesini okursunuz; bir elmanın kabuğunu okuyamazsınız.

Vegan standardı için

Şellak bir böcek salgısından elde edildiği için hayvansal kaynaklıdır, ve vegan standardı hayvansal kaynaklı maddeleri dışarıda bırakır. Pura bu yüzden şellakı vegan profilinde işaretler. Vejetaryen biri için soru, kendi tanımında böcek salgısının nereye düştüğüdür.

Helal standardı için

OIC/SMIIC 1 standardı helal olmayan hayvanlar arasında böcekleri ve larvalarını sayar. Hayvanların ürettiği maddeler için iki yönlü hükümleri vardır: idrar, dışkı ve irin gibi canlıdan çıkan bazı maddeleri helal saymaz, arı ürünlerini, yani bal, polen ve arı sütünü ise açıkça helal sayar. Şellak bu iki gruptan hiçbirinde adıyla geçmez.

Şellak için bu ayrımın nasıl uygulandığı, bu sitenin değil belgeyi veren kuruluşun kararıdır. Helal logolu bir şekerlemede E904 görüyorsanız, belgenin o ürünü kapsadığını bilirsiniz; logosuz bir üründe ise etiket size kaynağı söyler, değerlendirme sizindir.

Sağlık açısından

EFSA 2024’te, fiziksel yöntemle rengi giderilmiş mumsuz şellak için günlük 4 mg/kg vücut ağırlığı kabul edilebilir alım belirledi; kimyasal ağartmayla üretilen şellak için aynı değeri safsızlık verileri gelene kadar geçici saydı. Bazı yaş gruplarında yüksek tüketim senaryolarında bu değer aşıldı, ama EFSA aşımın düşük olduğunu ve hesapların temkinli yapıldığını belirterek bunun bir sağlık kaygısına işaret etmediği sonucuna vardı.

Kaynağı yine kesin olarak böcek olan diğer katkı Karmin. Toplu tablo Hangi E kodları hayvansal kaynaklı olabilir? sayfasında; standarda göre okuma vegan ve vejetaryen hassasiyetiyle etiket okumak ve helal hassasiyetiyle etiket okumak sayfalarında.