İçerik maddesi
Lizozim
Peynir etiketinde görünen ve yumurta kelimesini içermeyen bir yumurta bileşeni.
- E numarası
- E1105
- Etikette ayrıca
- E1105, E 1105, Lisozim, Lysozyme, Yumurta lizozimi
- Nerede bulunur
- gıda
Parçası olduğu: Gıda alerjisi · Vegan
Lizozim bir enzimdir ve gıda sanayisi onu tavuk yumurtasının akından elde eder. AB’nin katkı maddesi spesifikasyonları tanımı kısa tutar: tavuk yumurtası akından elde edilen doğrusal bir polipeptit. Türk mevzuatında E 1105 koduyla, “Lisozim” adıyla listelenir.
Etikette “lizozim”, “lisozim” veya “E1105” olarak görünür. Bu adların hiçbiri yumurta kelimesini içermez, ve sayfanın bütün meselesi bu.
Nerede kullanılır
EFSA’nın 2023 değerlendirmesi, yumurtadan elde edilen lizozimin kullanım alanlarını üç başlıkta sayar: bira yapımı, peynir üretimi için süt işleme ve şarap üretimi.
Yumurta alerjisi için
Yumurta, Türk mevzuatının Ek-1 alerjen listesindedir. Yönetmeliğin 24. maddesine göre Ek-1’deki bir maddeden elde edilen her bileşen, o maddenin adı açıkça kullanılarak belirtilmeli ve listede vurgulanmalıdır. Yani kurala uyan bir etikette lizozim, yumurtadan geldiğini gösterecek şekilde yazılır.
Bu, yumurta alerjisi olanlar için güven veren bir kuraldır, ama listeyi okurken dikkat gerektirir: “lizozim” kelimesinin yanında yumurta ifadesini ve vurguyu görmeniz gerekir. EFSA da enzim değerlendirmesinde açıkça uyarır: peynirde, birada ve şarapta kalan lizozim duyarlı kişilerde alerjik reaksiyonu tetikleyebilir. Bu uyarı dışında EFSA, kullanım koşullarında bir sağlık kaygısı görmemiştir.
Vegan, vejetaryen ve helal standardı için
Vegan standardında cevap kesindir: yumurtadan geldiği için lizozim hayvansal kaynaklıdır. Yumurtayı tüketen vejetaryenler için bir sorun oluşturmaz.
Helal açısından lizozimin kaynağı tavuk yumurtasıdır. Peynirde helal hassasiyetiyle ayrıca sorulan bileşen ise peynir mayası.
Kaynağı kesin olarak hayvansal olan ama adı bunu söylemeyen diğer bileşenler Karmin ve Şellak. Toplu tablo Hangi E kodları hayvansal kaynaklı olabilir? sayfasında, alerji açısından genel çerçeve ise gıda alerjisiyle etiket okumak sayfasında.
Kaynaklar
- Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği, ekler Resmî Gazete, 13 Ekim 2023, sayı 32338 Mükerrer · resmigazete.gov.tr Tüm katkı maddeleri listesinde E 1105 Lisozim.
- Commission Regulation (EU) No 231/2012, specifications for food additives (consolidated 27.10.2025) FAOLEX, FAO · faolex.fao.org E 1105: tavuk yumurtası akından elde edilen doğrusal bir polipeptit.
- Safety evaluation of the food enzyme lysozyme from hens' eggs EFSA Journal 2023;21(4):7918 · pmc.ncbi.nlm.nih.gov Bira yapımında, peynir üretiminde ve şarap üretiminde kullanım; kalıntı lizozim duyarlı kişilerde alerjik reaksiyonu tetikleyebilir.
- Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Resmî Gazete, 26 Ocak 2017, sayı 29960 Mükerrer · resmigazete.gov.tr Madde 24: Ek-1'deki maddelerden elde edilen bileşenler, Ek-1'deki adlar açıkça kullanılarak belirtilir ve vurgulanır.
- Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği, ekler Resmî Gazete, 26 Ocak 2017, sayı 29960 Mükerrer · resmigazete.gov.tr Ek-1, madde 3: yumurta ve yumurta ürünleri.