Helal logosu ne anlama gelir?

İçindekiler listesi bir bileşenin ne olduğunu söyler, neyden yapıldığını çoğu zaman söylemez. Jelatin, Peynir mayası ya da E471 gibi bir kod, aynı adla farklı kaynakları kapsar. Helal logosu tam bu boşluğu doldurmak için vardır: içindekiler listesinin taşıyamadığı tedarik zinciri bilgisini, bir denetimin sonucu olarak taşır.

Ama her logo aynı şeyi kanıtlamaz. Türkiye’de bunun bir hukuki çerçevesi var ve bir logoyu kontrol etmek sanıldığından kolay.

Kim belge verir, kim denetler

Bu sistemde iki ayrı katman var ve karıştırılmaları yaygın.

Belgelendirme kuruluşları ürünü veya işletmeyi denetler ve helal belgesini verir. Türk Standardları Enstitüsü’nün Helal Belgelendirme Müdürlüğü bunlardan biridir, ama tek değildir.

Helal Akreditasyon Kurumu (HAK) ürün belgelendirmez. 7060 sayılı Kanun’a göre HAK, Türkiye’de helal uygunluk değerlendirme kuruluşlarını akredite etmeye yetkili tek kurumdur. Yani belgeyi veren kuruluşları denetler.

HAK’ın 29 Eylül 2026 tarihli akredite kuruluşlar listesinde, gıda için kullanılan OIC/SMIIC 1:2019 şemasında 58 aktif akreditasyon var; listenin başında 2019-001 numarasıyla TSE Helal Belgelendirme Müdürlüğü duruyor. Kozmetik için OIC/SMIIC 4:2018 şemasında 9 aktif akreditasyon bulunuyor.

Gönüllü ama kurala bağlı

7060 sayılı Kanun’a 2022’de eklenen hüküm iki şeyi birlikte söyler.

Birincisi, Türkiye’de helal belgelendirme gönüllüdür. Hiçbir üreticinin helal belgesi alma zorunluluğu yoktur, ve belgesi olmayan bir ürün bu yüzden hakkında bir şey söylemiş olmaz.

İkincisi, yurt içinde satılacak ürünleri helal açısından belgelendiren kuruluşların HAK’tan, ya da HAK’ın taraf olduğu karşılıklı tanıma anlaşmaları kapsamında yetkili kılınmış bir kurumdan, akreditasyon alması zorunludur. Yani Türkiye pazarındaki bir helal belgesinin arkasında akredite bir kuruluş olmalıdır.

Bir logoyu nasıl kontrol edersiniz

OIC/SMIIC 1 standardı, helal işareti kullanılan bir üründe belgelendirme kuruluşunun ve belge numarasının belirtilmesini ister. Bu, okuyucu için en kullanışlı satırdır.

1. Ambalajda kuruluş adını ve belge numarasını arayın. Sadece bir logo resmi varsa, logo neyi kanıtladığını kendisi söylemiyor demektir.
2. Kuruluşu HAK’ın listesinde bulun. Liste herkese açıktır ve her kuruluşun akreditasyon numarasını ve durumunu (aktif veya iptal) gösterir. Listede iptal edilmiş akreditasyonlar da yer alır.
3. Kapsamı kontrol edin. Listede her kuruluşun hangi kategorilerde akredite olduğu yazılıdır. Gıda ve kozmetik ayrı şemalarda akredite edilir; bir kuruluşun gıdada akredite olması kozmetikte de olduğu anlamına gelmez.

HAK, akredite kuruluşların HAK’ın helal akreditasyon markasını düzenledikleri rapor ve helal belgelerinde kullanabileceğini belirtir. Belgenin üzerinde bu markayı görmek, kuruluşun akredite olduğunu gösteren bir başka işarettir.

Standart bileşenler hakkında ne der

Türkiye’deki gıda akreditasyonunun dayandığı OIC/SMIIC 1:2019 standardı, içindekiler listesindeki tartışmalı bileşenlerin bazıları için açık hükümler içerir. Standardın özgün metni ücretli olduğu için bu bölüm, Kazakistan’ın standardı değiştirmeden benimsediği ve açık erişimde olan metne dayanıyor.

Standardın adıyla anmadığı bileşenler de var. Karmin bir böcekten gelir ama standartta adıyla geçmez; L-sisteinin tüyden mi fermantasyondan mı üretildiği de standartta ayrıca ele alınmaz. Bu bileşenlerin bir üründe nasıl değerlendirildiği, belgeyi veren kuruluşun kararıdır.

Logo olmadan etiketin söyledikleri

Belgesi olmayan bir üründe de Türk etiketi iki şeyi zorunlu olarak söyler.

• Üretimde bileşen olarak etil alkol veya alkollü içki kullanılmışsa, “Alkol içerir” ifadesi gıdanın adıyla birlikte, vurgulanarak yazılır.
• Gıdada domuzdan elde edilen herhangi bir madde varsa, “Domuzdan elde edilen … içerir” ifadesi yazılır; 31 Aralık 2026’dan itibaren ön yüzde, gıdanın adının yanında.

Bu iki ifade helal sorusunun tamamını cevaplamaz. Sığır veya kanatlı kaynaklı bir bileşenin nasıl kesilmiş bir hayvandan geldiği, ya da alkolün bir aroma vericinin taşıyıcısı olarak bulunup bulunmadığı gibi sorular için cevap yine belgededir.

Kaynağı sabit olmayan bileşenler ve etiketin bu konudaki sınırları helal hassasiyetiyle etiket okumak sayfasında; etiketin genel okuma kuralları Gıda etiketi nasıl okunur rehberinde.